Rối loạn phổ tự kỷ (autism spectrum disorder – ASD)

Tổng quan Rối loạn phổ tự kỷ là một tình trạng liên quan đến phát triển bộ não gây ảnh hưởng đến cách mà cá nhân nhìn nhận và tương tác xã hội với những người khác, gây ra các vấn đề trong tương tác xã hội và giao tiếp. Rối loạn này cũng gây ra những khiếm khuyết hoặc các hành vi lặp đi lặp lại. Thuật ngữ “phổ tự kỷ” nói lên rằng rối loạn này có nhiều các triệu chứng và mức độ nặng nhẹ khác nhau       Rối loạn phổ tự kỷ trước đây được chia ra thành các rối loạn riêng như: tự kỷ, hội chứng Asperger, rối loạn mất khả năng hợp nhất ở trẻ em và rối loạn phát triển không đặc hiệu. Một số người vẫn còn sử dụng thuật ngữ “hội chứng Asperger” và cho rằng đó là một dạng nhẹ nhất nằm trong rối loạn phổ tự kỷ. Rối loạn phổ tự kỷ thường bắt đầu từ giai đoạn đầu đời và có thẻ gây ra ảnh hưởng tới các chức năng xã hội, học tập, làm việc. Thường những trẻ tự kỷ có các triệu chứng ở năm đầu tiên cuộc đời. Chỉ có một số ít tương đối bình thường trong năm đầu, và biểu hiện triệu chứng trong khoảng từ 18 – 24 tháng tuổi. Hiện chưa có điều trị đặc hiệu nào cho rối loạn tự kỷ, tuy nghiên can thiệp sớm và tích cực có thể cải thiện được đáng kể đời sống của đứa trẻ   Các triệu chứng   Có một số trẻ biểu hiện các triệu chứng của tự kỷ trong giai đoạn sơ sinh, ví dụ như giảm tiếp xúc mắt, thiếp đáp ứng khi gọi tên hoặc đáp ứng với những người chăm sóc khác nhau. Những trẻ khác thường biểu hiện triệu chứng ở vài tháng hoặc vài năm đầu đời, nhưng sau đó biểu hiện thu rút rõ, kích động, mất kỹ năng ngôn ngữ mà đã có trước đó. Thông thường quan sát thấy các triệu chứng ở khoảng 2 tuổi. Những trẻ có rối loạn phổ tự kỷ có những biểu hiện hành vi và mức độ nặng khác nhau, từ chức năng thấp cho đến chức năng cao Một số trẻ rối loạn phổ tự kỷ khó khăn trong việc học, một số có trí thông minh thấp hơn bình thường, trong khi một số có thể có trí thông minh bình thường thậm chí cao hơn bình thường, những trẻ này thường học nhanh nhưng có vấn đề trong việc giao tiếp và áp dụng những kiến thức vào thực tế hàng ngày. Do những có nhiều triệu chứng ở một trẻ nên việc xác định mức độ nặng của rối loạn cũng khá khó khăn. Thông thường dựa trên mức độ ảnh hưởng của triệu chứng lên việc thực hiện các chức năng. Dưới đây là một vài những dấu hiệu của người mắc rối loạn phổ tự kỷ   Giao tiếp và tương tác xã hội   Một đứa trẻ hoặc người lớn mắc rối loạn phổ tự kỷ có thể có vấn đề với giao tiếp và tương tác xã hội, bao gồm bất kỳ những triệu chứng sau Không đáp ứng khi gọi tên và dường như trẻ không nghe thấy gọi tên mình Không thích những sự âu yếm, ôm ấp và dường như thích chơi một mình, sống trong thế giới của riêng mình Giao tiếp mắc kém và thiếu sự thể hiện cảm xúc trên nét mặt Không nói hoặc chậm nói, hoặc mất khả năng nói những từ, những câu mà trước đó đã nói được Không thể bắt đầu hoặc duy trì cuộc nói chuyện hoặc chỉ nói khi muốn yêu cầu người khác làm gì Giọng nói, nhịp điệu nói không bình thường, có thể nói giọng như đang hát hoặc giọng như robot Lặp lại từ hoặc cụm từ nhưng không hiểu cách sử dụng từ đó Dường như không hiểu những câu hỏi hoặc những chỉ dẫn đơn giản Không thể hiện cảm xúc và không quan tâm tới cảm xúc người khác Không biết chỉ hoặc đem những đồ vật để chia sẻ sự vui thích với người khác Tương tác xã hội không phù hợp hoặc thụ động, kích động, hung hăng Khó khăn trong việc hiểu những biểu hiện phi ngôn ngữ của người khác như nét mặt, tư thế, giọng nói   Những biểu hiện hành vi   Đứa trẻ hoặc người lớn có biểu hiện rối loạn phổ tự kỷ có thể có sự giới hạn hoặc lặp lại trong hành vi, sở thích hoặc hoạt động, bao gồm Có những cử động lặp đi lặp lại (định hình) như lắc lư, xoay tròn, vỗ tay Có những hoạt động tự gây thương tích như cắn, đập đầu Dần dần hình thành những thói quen mà sẽ rất khó chịu ngay cả với những thay đổi rất nhỏ Khó khăn trong phối hợp động tác hoặc có những cử động lạ như vụng về, đi nhón chân, có những cử chỉ cơ thể lạ, cứng nhắc hoặc điệu bộ Bị lôi cuốn bởi những chi tiết nhỏ của đồ vật, chẳng hạn như cái bánh xe quay của ô tô đồ chơi, nhưng lại không thể hiểu được chức năng  của toàn bộ đồ vật đó Nhạy cảm một cách bất thường với ánh sáng, âm thanh, đụng chạm nhưng lại thờ ơ với đau, nhiệt độ Không tham gia vào các trò chơi đóng vai Cố định vào một vật thể hoặc hoạt động một cách chăm chú bất thường Ăn uống có những thói quen đặc biệt như chỉ ăn một số loại đồ ăn nhất định, hoặc từ chối ăn trong những hoàn cảnh nhất định Khi lớn lên, vài đứa trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ sẻ trở nên tương tác hơn với mọi người, có ít các rối loạn về hành vi hơn. Một số có thể giảm nhẹ mức độ của triệu chứng và có thể có cuộc sống gần như bình thường. Một số khác tiếp tục gặp các khó khăn trong ngôn ngữ và kỹ năng xã hội, và giai đoạn dậy thì có thể là giai đoạn gây ra nhiều vấn đề nhất về hành vi và cảm xúc