- cskh@mentalcare.vn
- 0886510790
Bạn đã bao giờ tự gọi mình là “kẻ thất bại” hoặc tự nhận mình là “vô dụng”? Đó là một phần trong loạt cách gắn nhãn bản thân tiêu cực mà chúng ta thường gặp phải. Gắn nhãn bản thân tiêu cực là một trong những thói quen suy nghĩ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tâm lý của bạn. Trong hành trình tự học liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), việc nhận diện và thay đổi thói quen này có thể là một bước đột phá đáng kể giúp bạn cải thiện chất lượng cuộc sống. Vậy tại sao gắn nhãn bản thân tiêu cực lại phổ biến đến vậy và làm thế nào để chúng ta có thể vượt qua nó?
Gắn nhãn bản thân tiêu cực xảy ra khi chúng ta tự động định danh mình bằng những thuật ngữ tiêu cực sau một sự kiện hoặc kinh nghiệm không mong muốn. Thay vì nhìn nhận hành động hay kết quả cụ thể là một phần của cuộc sống, chúng ta thường qui chụp chúng lên bản thân mình. Ví dụ, nếu bạn không đạt được kết quả cao trong một kỳ thi, bạn có thể tự gọi mình là “ngu ngốc” hoặc “kém cỏi”.
Nghiên cứu cho thấy rằng những người có xu hướng gắn nhãn bản thân tiêu cực thường gặp khó khăn về lòng tự trọng và dễ bị trầm cảm. Tiến sĩ David Burns, một chuyên gia trong CBT, nhấn mạnh rằng việc gắn nhãn bản thân tiêu cực là một trong những dạng suy nghĩ méo mó phổ biến nhất. Nó không chỉ hạ thấp lòng tự trọng mà còn làm suy yếu khả năng của bạn trong việc xử lý các tình huống tương tự trong tương lai.
Thường thì gắn nhãn bản thân tiêu cực bắt nguồn từ những kỳ vọng không hiện thực hoặc tiêu chuẩn cao quá mức mà chúng ta đặt ra cho chính mình. Trong một xã hội mà thành công thường được đo bằng thành tựu và thành tích, áp lực phải xuất sắc có thể khiến nhiều người rơi vào bẫy này.
Một ví dụ điển hình là người học sinh có kết quả học tập xuất sắc nhưng vì một lý do nào đó bị điểm kém trong một bài kiểm tra. Họ có thể nhanh chóng kết luận rằng mình đã thất bại, dù rằng sự việc này không phản ánh đúng năng lực thật sự của họ. Thật bất ngờ khi cách suy nghĩ này có thể làm tăng nguy cơ lâm vào tình trạng lo lắng và trầm cảm, những vấn đề tâm lý có thể phát triển thành rối loạn nghiêm trọng nếu không được xử lý kịp thời.
Thực hiện thay đổi tư duy thông qua CBT là một cách tiếp cận hiệu quả để vượt qua gắn nhãn bản thân tiêu cực. Đầu tiên, hãy nhận diện các suy nghĩ tiêu cực này khi chúng xuất hiện. Việc ghi chú lại chúng sẽ giúp bạn nhận diện được mẫu suy nghĩ lặp lại.
Sau khi nhận ra chúng, hãy thử thách những suy nghĩ tiêu cực đó. Ví dụ, thay vì nghĩ “Tôi thất bại vì tôi không thể hoàn thành công việc này”, hãy thay thế nó bằng “Đây chỉ là một nhiệm vụ, không phản ánh toàn bộ khả năng của tôi.” Việc tự đặt câu hỏi “Bằng chứng cho suy nghĩ này là gì?” hoặc “Nếu người khác ở tình huống tương tự, tôi sẽ nói gì với họ?” cũng rất hữu ích trong việc điều chỉnh cách bạn suy nghĩ về bản thân.
Bên cạnh đó, thực hành lòng biết ơn và sự tự chấp nhận cũng quan trọng không kém. Nhận ra những điều bạn đã làm tốt mỗi ngày và cho bản thân thời gian để thừa nhận và yêu thương chính mình. Có những lúc, việc tìm kiếm sự giúp đỡ từ những chuyên gia tâm lý là cần thiết. Họ có thể cung cấp thêm kiến thức và chiến lược giúp bạn đối đầu với những thử thách tâm lý.
Gắn nhãn bản thân tiêu cực là một thói quen suy nghĩ có thể gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe tâm lý nếu không được xử lý kịp thời. Tuy nhiên, với sự nhận biết và áp dụng kỹ thuật từ CBT, bạn có thể thay đổi cách suy nghĩ này và xây dựng một cái nhìn tích cực hơn về chính mình. Hãy bắt đầu bằng những bước nhỏ như thay đổi cách bạn nói chuyện với chính mình và đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Hãy nhớ rằng, sức mạnh của sự thay đổi nằm chính trong tay bạn.
Leave a comment