- cskh@mentalcare.vn
- 0886510790
Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta thường phải đối mặt với không ít áp lực. Một trong những nguồn áp lực phổ biến nhất, nhưng thường bị bỏ qua, chính là những kỳ vọng tự áp đặt lên chính bản thân mình thông qua các từ như “phải” và “nên”. Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao những từ này lại có sức mạnh ảnh hưởng lớn đến tâm trí và hành vi của ta đến vậy? Bài viết này khám phá cách các từ ngữ tưởng như đơn giản này có thể tạo ra áp lực từ bên trong, ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe tinh thần và thể chất của chúng ta như thế nào. Bằng cách tìm hiểu sâu về “phải” và “nên”, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn về cách thức mà các kỳ vọng tự áp đặt có thể được quản lý hiệu quả hơn thông qua Kỹ thuật Liệu pháp Hành vi Nhận thức (CBT).
“Phải” và “nên” thường xuất hiện trong mọi khía cạnh của cuộc sống: “Tôi phải làm việc chăm chỉ hơn”, “Tôi nên giảm cân”, hay “Tôi phải đạt được mục tiêu này”. Khẳng định này tạo ra một cảm giác khẩn cấp hoặc nghiêm trọng, khiến chúng ta cảm thấy bị gò bó và căng thẳng. Theo một nghiên cứu của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ, lối suy nghĩ này không chỉ gây ra căng thẳng về tâm lý mà còn có thể dẫn đến các vấn đề thể chất như cao huyết áp hoặc mất ngủ.
Những câu nói “phải” và “nên” không chỉ đặt một áp lực vô hình lên cá nhân mà còn khiến họ dễ rơi vào cảm giác tội lỗi hoặc thất bại khi không đạt được những kỳ vọng này. Đây là một vòng luẩn quẩn của sự tự phê bình và hụt hẫng, có thể kéo dài và gây ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe tinh thần.
Hãy tưởng tượng một người mẹ đơn thân tên là Linh, người đặt ra mục tiêu “phải” mang lại cho con mình cuộc sống tốt nhất. Mỗi ngày cô đặt lên vai mình hàng loạt trách nhiệm và mục tiêu tới mức kiệt sức. Cô cảm thấy mình không bao giờ đủ đạt vì chưa thể cung cấp “điều tốt nhất” như kỳ vọng. Ở đây, từ “phải” đã trở thành môt rào cản vô hình ngăn cản cô tận hưởng niềm vui trong động viên thành công nhỏ bé hàng ngày.
Tương tự, Minh là một sinh viên đang cố gắng “nên” giỏi tất cả các môn học để có việc làm tốt sau khi ra trường. Áp lực từ từ “nên” này khiến Minh căng thẳng tột cùng, dẫn đến mất ngủ và kém tập trung. Thực tế cho thấy rằng những mong muốn hoàn hảo không khả thi thường chỉ mang lại thất vọng và kiệt sức.
Liệu pháp Hành vi Nhận thức (CBT) có thể giúp cá nhân học cách kiểm soát và thay đổi những suy nghĩ tiêu cực gắn liền với “phải” và “nên”. Một kỹ thuật thường dùng trong CBT là tái cấu trúc nhận thức, giúp cá nhân phát hiện và thách thức những lối suy nghĩ không hữu ích, thay thế chúng bằng những suy nghĩ tích cực và thực tiễn hơn.
Theo chuyên gia tâm lý học khí cư Cố vấn Carl Rogers, việc nhận ra và chấp nhận giới hạn của bản thân, cũng như sự không hoàn hảo là điều quan trọng để giảm bớt áp lực tự tạo. Thay vì nói “Tôi phải hoàn hảo”, chúng ta có thể học cách nói “Tôi đang làm hết sức mình, và điều đó là đủ.”
Thực hành thay đổi cách sử dụng từ ngữ và ngôn ngữ tự thoại là một bước quan trọng trong việc giảm áp lực tự áp đặt. Ví dụ, thay vì nói “Tôi nên làm việc không ngừng nghỉ”, hãy thử nói “Tôi sẽ lên kế hoạch làm việc khoa học”. Không những làm giảm căng thẳng, mà còn giúp cải thiện năng suất một cách lành mạnh.
Cuối cùng, hãy lắng nghe cơ thể và tâm trí của bạn; cho phép bản thân nghỉ ngơi khi cần thiết. Thực tế cho thấy rằng, tạo ra một thói quen chăm sóc bản thân và luyện tập thư giãn xuyên suốt là cách thức hiệu quả nhất để đối phó với căng thẳng từ những “phải” và “nên” không cần thiết.
“Phải” và “nên” có thể là những từ ngữ mang lại cấu trúc cho cuộc sống, nhưng đi cùng đó cũng là những áp lực tự áp đặt mà chúng ta cần nhận biết và quản lý. Thay vì để cho những cụm từ này định hình cảm nhận về bản thân và khả năng của mình, hãy sử dụng chúng một cách thông minh và thực tế. Bằng cách áp dụng Kỹ thuật Liệu pháp Hành vi Nhận thức, mỗi người có thể từng bước tự giải phóng khỏi sự gánh nặng của kỳ vọng không thực tiễn và tận hưởng cuộc sống một cách trọn vẹn hơn.
Hãy bắt đầu ngay hôm nay: thử thay đổi một câu tự thoại từ “phải” sang một cách diễn đạt tích cực hơn và trải nghiệm sự khác biệt trong tư duy của bạn. Cùng nhau, chúng ta có thể biến sự tìm hiểu và thực hành này thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mình.
Leave a comment