- cskh@mentalcare.vn
- 0886510790
Trong hành trình 100 ngày tự học Liệu pháp Nhận thức và Hành vi (Cognitive Behavioral Therapy – CBT), một trong những kỹ năng quan trọng mà chúng ta học được là thừa nhận cảm xúc mà không phán xét. Có bao giờ bạn tự hỏi, làm thế nào để tiếp cận cảm xúc của chính mình một cách chân thật mà không bị ràng buộc bởi những phán xét cá nhân? Đây là một bước quan trọng trong việc phát triển tâm lý lành mạnh, giảm căng thẳng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Bài viết này sẽ giới thiệu cách tiếp cận cảm xúc một cách trung thực mà không dựa vào phán xét.
Cảm xúc là một phần tự nhiên và cần thiết của trải nghiệm con người. Chúng giúp chúng ta đối diện với những tình huống phức tạp, tạo động lực cho hành động, và ra quyết định. Tuy nhiên, việc phán xét cảm xúc quá nhanh có thể dẫn đến căng thẳng và sự tự ti. Một ví dụ thường thấy là khi chúng ta cảm thấy buồn, thay vì thừa nhận nỗi buồn ấy, chúng ta lại tự trách mình vô dụng hay yếu đuối. Theo chuyên gia tâm lý học Dr. Kristin Neff, sự thiếu tự thương chính là nguyên nhân khiến chúng ta phán xét cảm xúc một cách tiêu cực.
Một trường hợp khác từ một bệnh nhân của tôi, Anh Minh, luôn cảm thấy tội lỗi mỗi khi anh trải qua cơn giận dữ, bởi từ nhỏ anh đã được dạy rằng giận dữ là một cảm xúc “xấu”. Qua quá trình học tập CBT, Minh bắt đầu nhìn nhận cảm xúc của mình với sự công nhận và không đánh giá chúng là tốt hay xấu.
Việc thừa nhận cảm xúc mà không phán xét đòi hỏi sự luyện tập. Đầu tiên, hãy thực hành việc xác định và gọi tên cảm xúc của bạn. Ví dụ, thay vì nói “Tôi đang thấy tồi tệ”, hãy cụ thể hơn: “Tôi cảm thấy thất vọng và một chút buồn.” Theo các nghiên cứu từ Đại học Yale, việc gọi tên chính xác cảm xúc giúp bạn quản lý chúng một cách hiệu quả hơn.
Tiếp theo, thử đặt mình ở vị trí một người ngoài cuộc để quan sát cảm xúc của chính mình. Hãy tưởng tượng rằng bạn đang xem một bộ phim về cuộc sống của mình và cảm xúc chỉ là một phần của kịch bản. Điều này giúp bạn tách rời cảm xúc khỏi bản thân và đánh giá chúng một cách khách quan hơn.
Có thể sử dụng những ghi chú cá nhân để ghi lại cảm xúc hằng ngày mà bạn trải qua, kèm theo những sự kiện hoặc suy nghĩ đã gây ra chúng. Đây là phương pháp mà nhà tâm lý học Dr. Guy Winch khuyên dùng trong sách “Emotional First Aid” như một cách để phát triển kỹ năng tự nhận thức.
Thừa nhận cảm xúc mà không phán xét không chỉ giúp bạn phát triển tinh thần mà còn có lợi cho sức khỏe thể chất. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng quá trình này giúp giảm mức độ căng thẳng, bởi khi không phán xét cảm xúc, bạn loại bỏ được những xung đột nội tâm không đáng có.
Thực hành phương pháp này cũng giúp cải thiện mối quan hệ xã hội. Khi bạn trở nên nhạy bén hơn với cảm xúc của mình, bạn sẽ dễ dàng hiểu và thông cảm hơn cho cảm xúc của người khác. Điều này đã được khẳng định bởi những nghiên cứu từ tổ chức Greater Good Science Center tại Đại học California, Berkeley.
Đặc biệt, thừa nhận cảm xúc còn giúp bạn phát triển sự kiên nhẫn và sự đồng cảm với bản thân. Điều này cực kỳ quan trọng trong những giai đoạn khó khăn hoặc khi đối mặt với thử thách, bởi sự phán xét cá nhân thường làm bạn mất động lực và dễ bị khuất phục trước khó khăn.
Chúng ta đã cùng nhau khám phá lý do và cách thức mà việc thừa nhận cảm xúc mà không phán xét có thể cải thiện chất lượng cuộc sống như thế nào. Vấn đề không nằm ở cảm xúc bạn trải qua, mà ở cách bạn phản ứng với chúng. Hãy bắt đầu áp dụng những cách tiếp cận này ngay hôm nay để sống một cuộc sống ý nghĩa và bình an hơn. Hãy dành ít phút mỗi ngày để viết ra cảm xúc của mình mà không phán xét, và bạn sẽ sớm thấy sự thay đổi tích cực từ chính bản thân mình.
Leave a comment