- cskh@mentalcare.vn
- 0886510790
Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thường phải đối mặt với nhiều thách thức và áp lực khác nhau, khiến tâm trí chúng ta thường trực trong trạng thái lo âu và căng thẳng. Liệu bạn đã bao giờ tự hỏi rằng, giữa hàng tá vấn đề mình phải giải quyết mỗi ngày, những điều gì thực sự nằm trong tầm kiểm soát của mình? Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá cách phân biệt giữa những vấn đề có thể và không thể kiểm soát, một yếu tố cốt lõi trong liệu pháp nhận thức hành vi (CBT).
Rất nhiều người thường bị cuốn vào những lo lắng và cảm giác vô vọng về các tình huống mà họ thực ra không thể thay đổi được. Theo một số nghiên cứu, khoảng 85% điều chúng ta lo lắng không thực sự xảy ra, và phần lớn có thể nằm ngoài khả năng kiểm soát. Việc lãng phí năng lượng quý giá cho những điều không thể kiểm soát chẳng những làm giảm hiệu suất công việc mà còn gây ra các vấn đề nghiêm trọng về sức khoẻ tâm thần.
Nhìn nhận đúng mức về vấn đề nào có thể hoặc không thể kiểm soát giúp chúng ta tối ưu hóa nguồn lực tinh thần và thể chất của mình. Thông qua việc áp dụng CBT, chúng ta có thể học cách thiết lập rõ ràng giữa những gì cần hành động và những gì nên chấp nhận, từ đó giảm bớt cảm giác lo âu và tăng cường sự tập trung vào những điều thực sự quan trọng.
Trước tiên, để có thể xác định vấn đề nào nằm trong tầm kiểm soát, chúng ta cần đặt câu hỏi: “Liệu mình có thể làm gì để thay đổi tình huống này không?” Nếu câu trả lời là có, ví dụ như việc hoàn thành một công việc đúng hạn, hãy đưa ra các bước cụ thể để thực hiện. Nếu câu trả lời là không, như thời tiết hay hành vi của người khác, học cách chấp nhận và tìm giải pháp thay thế là điều quan trọng.
Một ví dụ điển hình có thể kể đến là tình trạng giao thông kẹt xe mỗi buổi sáng. Bạn có thể kiểm soát việc này bằng cách ra khỏi nhà sớm hơn vài phút. Tuy nhiên, bạn không thể kiểm soát tất cả các phương tiện trên đường. Thay vì để tình trạng kẹt xe ảnh hưởng đến tâm trạng suốt ngày, bạn có thể chọn cách nghe nhạc hay sách nói để tiêu khiển.
CBT cung cấp một số kỹ thuật hữu dụng để phân biệt và xử lý các vấn đề giữa khả năng kiểm soát và ngoài tầm kiểm soát. Một kỹ thuật đơn giản nhưng hiệu quả là lập danh sách. Bạn có thể viết ra tất cả những gì đang làm bạn lo lắng, sau đó phân loại chúng thành hai nhóm: “Có thể kiểm soát” và “Không thể kiểm soát”. Việc phân loại này giúp bạn hình dung rõ ràng hơn về những gì cần hành động ngay và những gì cần thay đổi suy nghĩ.
Theo giáo sư tâm lý học Christine Padesky, đồng tác giả của cuốn sách nổi tiếng “Mind Over Mood”, việc viết nhật ký cảm xúc và suy nghĩ giúp tăng cường khả năng nhận diện rõ ràng những yếu tố gây stress không cần thiết, từ đó giúp não bộ của bạn nhận thức rõ hơn và dễ dàng trong việc tìm ra giải pháp thích hợp.
Chấp nhận rằng có những vấn đề chúng ta không thể kiểm soát là một kỹ năng cần luyện tập. Điều này không đồng nghĩa với việc chấp nhận thất bại, mà là buông bỏ những lo lắng vô ích và tập trung vào những gì chúng ta có thể làm. Kỹ thuật thiền và thực hành chánh niệm rất hữu ích trong việc này, giúp bạn sống trọn vẹn trong giây phút hiện tại mà không bị phân tâm bởi những điều không đạt được.
Ngoài ra, việc xây dựng một mạng lưới hỗ trợ xã hội vững chắc gồm gia đình và bạn bè cũng giúp bạn cảm thấy không đơn độc trong quá trình đối mặt với các thách thức cá nhân. Sự hỗ trợ và khuyến khích của người khác chính là nguồn động lực to lớn giúp bạn vượt qua những thời điểm khó khăn.
Việc học cách phân biệt giữa vấn đề có thể và không thể kiểm soát là một phần không thể thiếu trong hành trình 100 ngày tự học CBT của bạn. Hiểu rõ đâu là điều cần hành động và đâu là điều cần chấp nhận sẽ mang đến sự bình yên và hiệu quả trong cuộc sống hằng ngày. Hãy bắt đầu từ hôm nay, tự vạch ra cho mình một danh sách và tìm kiếm sự cân bằng mới từ những gì bạn có thể kiểm soát trong cuộc sống.
Đừng quên chia sẻ kinh nghiệm của bạn và những phương pháp bạn đã áp dụng để kiểm soát các vấn đề hàng ngày. Cùng nhau, chúng ta có thể tạo ra một cộng đồng hỗ trợ mạnh mẽ, nơi mọi người đều cảm thấy mình chưa bao giờ đơn độc trong cuộc chiến chống lại các áp lực tâm lý.
Leave a comment