- cskh@mentalcare.vn
- 0886510790
Bạn có biết rằng mỗi năm có hàng triệu người trên thế giới sống chung và chăm sóc người thân bị bệnh tâm thần? Những người chăm sóc này, dù không phải là chuyên gia, đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình điều trị và hỗ trợ tinh thần. Vậy làm thế nào để họ có thể tự trang bị kiến thức cần thiết để hỗ trợ tốt nhất cho người thân của mình thông qua Kỹ thuật Hành vi Nhận thức (CBT)? Bài viết hôm nay sẽ giới thiệu cách áp dụng CBT trong việc chăm sóc người thân có bệnh tâm thần, giúp bạn trở thành một người chăm sóc nhạy bén và hiệu quả hơn.
CBT, hay Kỹ thuật Hành vi Nhận thức, là một phương pháp trị liệu tâm lý tập trung vào việc cải thiện cảm xúc và hành vi bằng cách thay đổi suy nghĩ. Phương pháp này đã được nghiên cứu và chứng minh hiệu quả đối với nhiều loại rối loạn tâm thần như lo âu, trầm cảm, và rối loạn stress sau sang chấn. Điều làm cho CBT đặc biệt nổi bật là nó không chỉ áp dụng cho người bệnh mà còn có thể hữu dụng cho người chăm sóc.
Bạn có thể hình dung việc chăm sóc người thân mắc bệnh tâm thần giống như việc cùng chèo một chiếc thuyền nhỏ chống chọi lại sóng to. CBT giống như chiếc la bàn giúp bạn định hướng, giảm bớt sự căng thẳng và nỗi lo lắng không cần thiết, đồng thời trang bị cho bạn những kỹ năng cần thiết để duy trì khả năng chăm sóc lâu dài mà không kiệt sức.
CBT chú trọng vào việc nhận biết và thay đổi các suy nghĩ tiêu cực hoặc không thực tế, điều này rất quan trọng đối với người chăm sóc. Đôi khi, những suy nghĩ tự phê bình hoặc cảm giác tội lỗi có thể khiến họ mất đi khả năng chăm sóc hiệu quả. Ví dụ, một người mẹ chăm sóc con trai trầm cảm có thể tự dằn vặt mình vì không thể làm cho con cảm thấy khá hơn. CBT sẽ giúp nhận diện và thay đổi những suy nghĩ này sang một hướng tích cực hơn như: “Tôi đang làm hết sức để hỗ trợ con trong thời gian khó khăn này.”
Thực hiện các bài tập thay thế suy nghĩ tiêu cực là một phần quan trọng của CBT. Việc luyện tập này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe tinh thần của người chăm sóc, mà còn tác động tích cực tới tâm trạng của người bệnh. Điển hình, khi một người chăm sóc duy trì được thái độ lạc quan và bình tĩnh, người bệnh cũng dễ dàng cảm nhận được sự an ổn và yên tâm.
Xây dựng kế hoạch hành động trong việc chăm sóc thông qua CBT có thể giúp giảm bớt căng thẳng và tổ chức công việc tốt hơn. Đầu tiên, hãy xác định các vấn đề cụ thể mà bạn đang phải đối mặt, chẳng hạn như tạo ra một lịch trình điều trị hoặc nhớ nhắc người bệnh uống thuốc đều đặn. Tiếp theo, mô tả rõ ràng các tình huống gây căng thẳng và áp dụng các kỹ thuật CBT để giải quyết.
Bà Mai, một người chăm sóc cho chị gái bị rối loạn lưỡng cực, chia sẻ rằng việc áp dụng CBT giúp bà bình tĩnh hơn khi chị mình có những cơn hưng cảm. Thay vì hoảng hốt, bà Mai học cách nhận diện dấu hiệu và thực hiện các bước cụ thể đã được lập ra từ trước như điều chỉnh liều lượng thuốc, kiểm soát các tác nhân kích thích từ môi trường.
Một trong những nguyên tắc quan trọng của CBT là nhận ra giới hạn của bản thân và khi nào cần tìm kiếm sự hỗ trợ. Chăm sóc một người mắc bệnh tâm thần có thể là một quá trình dài và đầy thách thức, do đó, việc chăm sóc bản thân không kém phần quan trọng. Bạn có thể tìm kiếm sự hỗ trợ từ các nhóm cộng đồng hoặc chuyên gia tâm lý để chia sẻ gánh nặng và nhận tư vấn khi cần thiết.
Chị Hoa, chăm sóc chồng bị PTSD, cho biết: “Ban đầu, tôi nghĩ mình có thể làm được tất cả, nhưng càng về sau tôi hiểu rằng, nếu tôi không khỏe thì sẽ không đủ sức hỗ trợ anh ấy”. Nhờ tham gia vào nhóm hỗ trợ, chị không chỉ học cách cân bằng công việc mà còn có những người bạn đồng cảm chia sẻ kinh nghiệm và giải pháp.
Trong hành trình “100 ngày tự học CBT”, việc áp dụng CBT và chăm sóc người thân có bệnh tâm thần không chỉ giúp cải thiện sức khỏe tinh thần của người bệnh mà còn gia tăng hiệu quả chăm sóc. Đây là công cụ hữu hiệu giúp bạn duy trì sức khỏe tinh thần, cải thiện chất lượng chăm sóc và tạo ra mối quan hệ tốt đẹp hơn với người thân. Đừng ngần ngại áp dụng kỹ thuật này cũng như tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần. Hãy bắt đầu thực hiện ngay hôm nay để những giá trị mà CBT mang lại được lan tỏa và góp phần xây dựng một môi trường sống lành mạnh hơn cho cả bạn và người thân yêu.
Leave a comment